ประวัติความเป็นมาและที่ตั้ง อ่างเก็บน้ำพรุนาแด่ ตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 6 ตำบลสมหวัง อำเภอกงหรา จังหวัดพัทลุง เดิมทีพื้นที่บริเวณนี้มีลักษณะเป็นพื้นที่พรุและแหล่งน้ำธรรมชาติที่โอบล้อมด้วยธรรมชาติของชุมชน ต่อมาได้รับการพัฒนาปรับปรุงให้เป็นอ่างเก็บน้ำกักเก็บน้ำต้นทุน เพื่อแก้ไขปัญหาขาดแคลนน้ำในฤดูแล้ง และรองรับการใช้น้ำของประชาชนในตำบลสมหวังและพื้นที่ใกล้เคียง
บทบาทและความสำคัญต่อชุมชน
1. การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ: เป็นแหล่งน้ำสำคัญหลักที่ใช้ในการอุปโภค บริโภค และสนับสนุนการทำการเกษตรของชาวบ้าน เช่น การทำนา สวนผลไม้ และการปศุสัตว์
2. การบรรเทาสาธารณภัย: ช่วยรองรับน้ำและชะลอปริมาณน้ำในช่วงฤดูฝน ช่วยลดผลกระทบจากปัญหาอุทกภัยและน้ำป่าไหลหลากในพื้นที่
3. ศูนย์กลางระบบนิเวศและวิถีชีวิต: เป็นแหล่งพึ่งพาทางธรรมชาติของชุมชน ทั้งการประมงพื้นบ้านและการรักษาความสมดุลของระบบนิเวศพื้นที่พรุ/พื้นที่น้ำในท้องถิ่น

1. ที่ตั้ง อาณาเขต และสภาพภูมิประเทศ อ่างเก็บน้ำพรุนาแด่ ตั้งอยู่ ณ หมู่ที่ 6 ตำบลสมหวัง อำเภอกงหรา จังหวัดพัทลุง สภาพพื้นที่โดยรอบเป็นที่ราบแอ่งกระทะและพื้นที่พรุน้ำขังเดิม แวดล้อมด้วยทัศนียภาพอันร่มรื่นของธรรมชาติ ทิวเขา และพื้นที่เขียวขจีในท้องถิ่น เอื้อต่อการเป็นแหล่งเรียนรู้ทางธรรมชาติและการพักผ่อนหย่อนใจ
2. ลักษณะทางกายภาพของแหล่งน้ำ
• อ่างเก็บน้ำและระบบกักเก็บน้ำ: เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลางประจำตำบล ทำหน้าที่กักเก็บน้ำต้นทุนที่ไหลมาจากเทือกเขาและแหล่งน้ำธรรมชาติในพื้นที่ เพื่อใช้ในการอุปโภค บริโภค และทางการเกษตร
• ระบบนิเวศพื้นที่พรุและพื้นที่น้ำ: มีลักษณะผสมผสานระหว่างระบบนิเวศน้ำจืดและพื้นที่พรุ ส่งผลให้มีความชื้นสูงและรักษาสมดุลของระดับน้ำใต้ดินในชุมชน
3. ความหลากหลายทางชีวภาพและสิ่งแวดล้อม
• พืชพรรณธรรมชาติ: บริเวณรอบอ่างเก็บน้ำและพื้นที่พรุเจริญเติบโตด้วยพืชน้ำ พืชชายน้ำ และไม้ยืนต้นท้องถิ่น เช่น กก จูด พักพ่วง และไม้น้ำนานาชนิด
• สัตว์น้ำและสัตว์ท้องถิ่น: เป็นแหล่งอาศัยและขยายพันธุ์ของสัตว์น้ำจืดหลากหลายสายพันธุ์ รวมถึงเป็นแหล่งอาหารและที่อยู่อาศัยของนกน้ำและสัตว์ท้องถิ่น
4. การปรับปรุงภูมิทัศน์และพื้นที่ใช้สอย มีบริเวณสันเขื่อนและพื้นที่รอบอ่างเก็บน้ำที่ได้รับการปรับปรุงภูมิทัศน์ให้มีความเป็นระเบียบเรียบร้อย ปลอดภัย เหมาะสำหรับการจัดกิจกรรมการศึกษาธรรมชาติ การทัศนศึกษาของนักเรียน การออกกำลังกาย และเป็นจุดพักผ่อนของคนในชุมชนและนักท่องเที่ยว

อ่างเก็บน้ำพรุนาแด่ หมู่ที่ 6 ตำบลสมหวัง อำเภอกงหรา จังหวัดพัทลุง เป็นแหล่งเรียนรู้ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่มีคุณค่าครอบคลุมในหลายมิติ ดังนี้:
1. คุณค่าด้านการศึกษาธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
• ห้องเรียนธรรมชาติ: เป็นแหล่งเรียนรู้ความหลากหลายทางชีวภาพของระบบนิเวศพื้นที่พรุและพื้นที่น้ำ เปิดโอกาสให้เด็ก เยาวชน และประชาชนได้ศึกษาเกี่ยวกับพืชพรรณธรรมชาติ สัตว์น้ำ และระบบห่วงโซ่อาหารในท้องถิ่น
• การตระหนักรู้เรื่องการอนุรักษ์: ช่วยสร้างจิตสำนึกในการดูแลรักษาทรัพยากรน้ำ การจัดการขยะ และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืนของชุมชน
2. คุณค่าด้านเศรษฐกิจและวิถีชีวิตชุมชน
• แหล่งน้ำเพื่อการดำรงชีวิต: เป็นปัจจัยพื้นฐานสำคัญในการประกอบอาชีพของชาวบ้าน เช่น การทำเกษตรกรรม (ทำนา สวนผลไม้) และการทำประมงพื้นบ้าน
• การส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ: เป็นจุดพักผ่อนหย่อนใจและจุดเช็กอินทางธรรมชาติ ช่วยส่งเสริมการท่องเที่ยวในระดับตำบลและอำเภอกงหรา ซึ่งสามารถสร้างรายได้ให้แก่คนในชุมชน
3. คุณค่าด้านสังคมและการบรรเทาสาธารณภัย
• ศูนย์กลางกิจกรรมชุมชน: เป็นพื้นที่สาธารณะสำหรับพบปะ ทำกิจกรรมร่วมกัน และออกกำลังกายของคนในท้องถิ่น เสริมสร้างสุขภาพและความสามัคคีในชุมชน
• การบริหารจัดการน้ำและบรรเทาอุทกภัย: เป็นแหล่งน้ำต้นทุนเพื่อการอุปโภคบริโภคในช่วงฤดูแล้ง และช่วยชะลอน้ำเพื่อลดผลกระทบจากน้ำป่าและอุทกภัยในฤดูฝน

กิจกรรมการเรียนรู้และการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ อ่างเก็บน้ำพรุนาแด่
อ่างเก็บน้ำพรุนาแด่ หมู่ที่ 6 ตำบลสมหวัง อำเภอกงหรา จังหวัดพัทลุง มีการจัดกิจกรรมการเรียนรู้และการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่หลากหลาย เพื่อให้ผู้เรียนและชุมชนได้รับทั้งความรู้และความเพลิดเพลิน ดังนี้:
1. กิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้ธรรมชาติและนิเวศวิทยา
• การศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพ: กิจกรรมการทัศนศึกษาและสำรวจพืชพรรณธรรมชาติ พืชชายน้ำ และสัตว์น้ำจืดในพื้นที่พรุ เพื่อให้ผู้เรียนได้ศึกษาความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตและห่วงโซ่อาหารในระบบนิเวศน้ำ
• การเรียนรู้การบริหารจัดการน้ำ: กิจกรรมศึกษาดูงานระบบการกักเก็บและการส่งน้ำ เพื่อสร้างความเข้าใจในกระบวนการใช้น้ำเพื่อการเกษตรและการอุปโภคบริโภคของชุมชน
2. กิจกรรมนันทนาการและการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ
• จุดชมวิวและพักผ่อนหย่อนใจ: การเปิดพื้นที่สันเขื่อนและบริเวณรอบอ่างเก็บน้ำให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยว พักผ่อน ถ่ายภาพ และสัมผัสทัศนียภาพอันสวยงามของธรรมชาติตำบลสมหวัง
• การส่งเสริมสุขภาพและออกกำลังกาย: ใช้เป็นพื้นที่สำหรับเดิน-วิ่ง เดินเล่น และปั่นจักรยานเพื่อสุขภาพของประชาชนและนักท่องเที่ยวในยามเย็น
3. กิจกรรมสร้างการมีส่วนร่วมและส่งเสริมวิถีชุมชน
• การส่งเสริมวิถีประมงพื้นบ้าน: กิจกรรมการเรียนรู้วิถีชีวิตการจับสัตว์น้ำด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ไม่ทำลายระบบนิเวศ
• กิจกรรมค่ายเยาวชนอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม: การจัดอบรมเชิงปฏิบัติการ การรณรงค์ไม่ทิ้งขยะ และการปลูกต้นไม้เพิ่มพื้นที่สีเขียวรอบอ่างเก็บน้ำ เพื่อปลูกฝังจิตสำนึกรักบ้านเกิดและสิ่งแวดล้อมแก่เด็กและเยาวชน

การอนุรักษ์และพัฒนาแหล่งเรียนรู้อ่างเก็บน้ำพรุนาแด่
การดูแลรักษาและต่อยอดอ่างเก็บน้ำพรุนาแด่ หมู่ที่ 6 ตำบลสมหวัง อำเภอกงหรา จังหวัดพัทลุง ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ทางธรรมชาติที่ยั่งยืน จำเป็นต้องอาศัยแนวทางการอนุรักษ์และการพัฒนาควบคู่กัน ดังนี้:
1. แนวทางการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
• การดูแลรักษาคุณภาพน้ำและระบบนิเวศ: ส่งเสริมการเฝ้าระวังไม่ให้เกิดการปล่อยน้ำเสียหรือสิ่งปฏิกูลลงสู่อ่างเก็บน้ำ รวมถึงการอนุรักษ์พันธุ์พืชชายน้ำเพื่อรักษาสมดุลของระบบนิเวศพื้นที่พรุ
• การจัดการขยะและภูมิทัศน์: รณรงค์ให้ผู้เข้ามาใช้บริการ นักเรียน และนักท่องเที่ยวช่วยกันรักษาความสะอาด ไม่ทิ้งขยะในบริเวณอ่างเก็บน้ำ และจัดระบบการจัดเก็บขยะรอบอ่างเก็บน้ำอย่างเหมาะสม
2. แนวทางการพัฒนาให้เป็นแหล่งเรียนรู้และสถานที่ท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน
• การพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้ดิจิทัล: นำเทคโนโลยีและสื่อการเรียนรู้ออนไลน์มาใช้ในการเผยแพร่ข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพ ระบบนิเวศ และประโยชน์ของอ่างเก็บน้ำ เพื่อให้ผู้เรียนเข้าถึงข้อมูลได้สะดวกทุกที่ทุกเวลา
• การปรับปรุงสิ่งอำนวยความสะดวก: พัฒนาพื้นที่สันเขื่อนและสิ่งอำนวยความสะดวกโดยรอบ เช่น ป้ายให้ความรู้ จุดชมวิว เส้นทางเดิน-วิ่ง หรือปั่นจักรยาน ให้มีความปลอดภัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
3. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนและภาคีเครือข่าย
• ความร่วมมือ บวร (บ้าน วัด โรงเรียน) และหน่วยงานท้องถิ่น: สร้างความร่วมมือระหว่างชาวบ้านในพื้นที่ สถานศึกษา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในการจัดกิจกรรมดูแลบำรุงรักษาอ่างเก็บน้ำอย่างสม่ำเสมอ
• การส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศโดยชุมชน: เชื่อมโยงอ่างเก็บน้ำพรุนาแด่เข้ากับเส้นทางการท่องเที่ยวธรรมชาติของอำเภอกงหรา เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจในท้องถิ่นและสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชนอย่างยั่งยืน