วัดเถรพลายเป็นวัดเก่าแก่สมัยกรุงศรีอยุธยา จากหลักฐานทางโบราณคดีมีเจดีย์ยุคโบราณก่อด้วยอิฐ ยอดเจดีย์เป็นเนื้อสำริดเก่าแก่ มีลักษณะดอกบัวหงาย 7 ชั้น สันนิษฐานตั้งชื่อวัดตามประวัติที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ทรงกระทำยุทธหัตถีที่ดอนเจดีย์ แล้วขุนศึกผู้ใหญ่แวะพักรบเพื่อให้ทหารและช้างพลายได้พัก ก่อนที่จะเดินทางไปบ้านหนองสาหร่าย จึงตั้งชื่อวัดว่า "วัดเถรพลาย" ซึ่งมีความหมายว่า "ช้างของขุนศึกผู้ใหญ่" นอกจากนั้นสมเด็จพระนเรศวรมหาราชได้สร้างพระขุนแผนขึ้น เพื่อมอบเป็นขวัญและกำลังใจแก่ทหาร และส่วนหนึ่งนำบรรจุกรุไว้ที่เจดีย์วัดเถรพลาย[1] จากข้อมูลของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติระบุว่าตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2423 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2534[2]
บริเวณลานหน้าวัดมีท้าวเวสสุวรรณโชคดี และท้าวเวสสุวรรณปลดหนี้ มีกระถางธูปใหญ่ เชื่อกันว่า ท่านจะเป็นผู้ปกปักษ์ ผู้รักษา ให้มีความสุข มีโชค มีลาภ มีแต่สิ่งดี ๆ เข้ามาในชีวิต[3] ท้าวเวสสุวรรณประดิษฐานอยู่หน้าเจดีย์เก่าสมัยอยุธยา ซึ่งมีอยู่ 2 องค์ องค์ทางด้านซ้าย จะเป็นท้าวเวสสุวรรณ ปางถือกระบอง เช่นเดียวเหมือนกับที่อื่น แต่องค์ขวามือ จะมีความพิเศษ แปลกไม่เหมือนที่ใดในโลก โดยจะเป็นองค์ยืน แต่ในมือขององค์ท้าวเวสสุวรรณ ยืนถือกระดานชนวน หรือ เรียกว่าปางสางบัญชี ซึ่งถือเป็นองค์เดียวในโลกที่เป็นปางนี้ โดยมีชื่อเรียกว่า ท้าวปลดหนี้
