ผ้าทอกี่กระตุก

วัตถุประสงค์

เพื่อการอนุรักษ์ภูมิปัญญาผ้าทอกี่กระตุกไว้ เพื่อรักษาคุณค่าทางวัฒนธรรมและสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจให้แก่ชุมชน เนื่องจากในปัจจุบันอุตสาหกรรมเครื่องจักรเข้ามาแทนที่ ทำให้ผู้สืบสานงานฝีมือดั้งเดิมลดน้อยลงอย่างต่อเนื่อง การคงคุณค่าและการสืบสานภูมิปัญญา เพื่อรักษาอัตลักษณ์ท้องถิ่น

กี่กระตุก คือเครื่องมือและภูมิปัญญาการทอผ้าที่พัฒนามาจากกี่มือแบบดั้งเดิม โดยติดระบบเชือกและกลไกสปริงเพื่อให้ผู้ทอกระตุกสายบังคับกระสวยให้วิ่งสลับซ้ายขวาผ่านเส้นด้ายยืนได้อย่างรวดเร็วและเบาแรง ช่วยเพิ่มความเร็วและทำให้เนื้อผ้ามีความสม่ำเสมอกว่ากี่มือทั่วไป
ส่วนประกอบสำคัญของกี่กระตุก
• โครงกี่: ทำจากไม้เนื้อแข็งหรือเหล็ก เป็นรูปทรงสี่เหลี่ยมตั้งมั่นคงรองรับแรงดึง
• ฟืม (ฟันหวี): ใช้จัดระเบียบและกระทบเส้นด้ายพุ่งให้แน่นชิดกัน
• ตะกอ: ทำหน้าที่แบ่งเส้นด้ายยืนให้ยกขึ้นลงสลับกันเพื่อให้กระสวยลอดผ่าน
• กระสวยและรางกระสวย: อุปกรณ์ใส่หลอดด้ายพุ่งที่มีสายเชือกเชื่อมต่อสำหรับใช้มือกระตุก
• ไม้เหยียบ (เหยียบตะกอ): ใช้เท้าเหยียบเพื่อสลับลายผ้า
จุดเด่นของการใช้กี่กระตุก
• ทอผ้าได้รวดเร็วกว่ากี่มือแบบเดิมหลายเท่า
• ใช้แรงงานน้อยลงและลดความเหนื่อยล้าบริเวณแขน
• ได้ชิ้นงานหน้ากว้างและเนื้อผ้าเรียบเนียนสม่ำเสมอ