แหล่งเรียนรู้: นางวรรณา แหมะหวัง
การทำผ้ามัดย้อมเป็นภูมิปัญญาพื้นบ้านที่มีมาอย่างยาวนานตั้งแต่อดีต พบได้ในหลายประเทศทั่วโลก โดยเกิดจากการนำผ้ามามัด พับ หรือเย็บ ก่อนนำไปย้อมสี เพื่อให้เกิดลวดลายที่สวยงามและแตกต่างกันตามรูปแบบการมัด ผ้ามัดย้อมจึงถือเป็นงานศิลปะบนผืนผ้าที่สะท้อนความคิดสร้างสรรค์และวัฒนธรรมของแต่ละท้องถิ่นในประเทศไทย การทำผ้ามัดย้อมได้รับอิทธิพลจากภูมิปัญญาการย้อมผ้าพื้นบ้าน ซึ่งในสมัยก่อนชาวบ้านนิยมใช้สีจากธรรมชาติ เช่น เปลือกไม้ ใบไม้ ดอกไม้ หรือผลไม้ มาย้อมผ้า ทำให้ผ้ามีสีสันตามธรรมชาติและปลอดภัยต่อผู้ใช้ ผ้ามัดย้อมจึงถูกนำมาใช้ทำเป็นเสื้อผ้า เครื่องนุ่งห่ม และของใช้ต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน
ต่อมาเมื่อสังคมมีการพัฒนา การทำผ้ามัดย้อมได้ถูกนำมาปรับปรุงให้มีรูปแบบลวดลายที่หลากหลายมากขึ้น ทั้งการใช้สีธรรมชาติและสีสังเคราะห์ รวมทั้งการพัฒนาวิธีการมัดและเทคนิคการย้อม ทำให้ผ้ามัดย้อมมีความสวยงาม ทันสมัย และสามารถนำไปสร้างเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อจำหน่าย สร้างรายได้ให้กับชุมชนปัจจุบัน การทำผ้ามัดย้อมจึงไม่เพียงเป็นงานหัตถกรรมพื้นบ้านเท่านั้น แต่ยังเป็นกิจกรรมการเรียนรู้ที่ช่วยอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น ส่งเสริมอาชีพ และสร้างคุณค่าให้กับวัฒนธรรมของชุมชนอีกด้วยจึงเป็นการผสมผสานภูมิปัญญาดั้งเดิมกับความคิดสร้างสรรค์สมัยใหม่ เพื่อพัฒนาอาชีพ สร้างมูลค่าเพิ่ม และเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับเศรษฐกิจฐานรากของชุมชนอย่างยั่งยืน
นางวรรณา แหมะหวัง