สวนทุเรียนแปลงใหญ่ตำบลโพรงจระเข้ หรือ สวนกำนันชัยสิทธิ์ เส็นฤทธิ์ ตั้งอยู่เลขที่ 199 หมู่ที่ 7 ตำบลโพรงจระเข้ อำเภอย่านตาขาว จังหวัดตรัง เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตรที่เกิดจากการประกอบอาชีพของเกษตรกรในพื้นที่ โดยมีการนำความรู้และประสบการณ์ด้านการปลูกทุเรียนมาพัฒนาให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และสภาพภูมิอากาศของจังหวัดตรัง
การทำสวนทุเรียนเป็นอาชีพที่ต้องอาศัยความรู้ ความเข้าใจ และการดูแลอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่การเตรียมพื้นที่ การคัดเลือกพันธุ์ การปลูก การให้น้ำและปุ๋ย การตัดแต่งกิ่ง การป้องกันและกำจัดศัตรูพืช ตลอดจนการเก็บเกี่ยวผลผลิตในระยะที่เหมาะสม สวนกำนันชัยสิทธิ์จึงเป็นพื้นที่ที่สามารถนำประสบการณ์จริงมาใช้เป็นต้นแบบในการเรียนรู้ด้านการเกษตร
การรวมกลุ่มในรูปแบบ แปลงใหญ่ มีส่วนช่วยให้เกษตรกรสามารถแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ วางแผนการผลิต และพัฒนาคุณภาพผลผลิตให้มีมาตรฐานมากขึ้น อีกทั้งยังเป็นแนวทางในการลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และสร้างโอกาสทางการตลาดให้แก่เกษตรกรในชุมชน
สวนแห่งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่สำหรับผลิตทุเรียนเพื่อสร้างรายได้เท่านั้น แต่ยังสามารถใช้เป็น แหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาการเกษตรของชุมชน สำหรับประชาชน นักเรียน นักศึกษา เกษตรกร และผู้ที่สนใจเข้ามาศึกษากระบวนการผลิตทุเรียนจากสถานที่จริง

สวนทุเรียนแปลงใหญ่ตำบลโพรงจระเข้ ตั้งอยู่ในพื้นที่หมู่ที่ 2 ตำบลโพรงจระเข้ อำเภอย่านตาขาว จังหวัดตรัง ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีลักษณะเหมาะสมต่อการทำการเกษตร โดยเฉพาะการปลูกไม้ผลและพืชเศรษฐกิจ
ภายในสวนประกอบด้วยพื้นที่ปลูกทุเรียนและพื้นที่สำหรับจัดการด้านการเกษตร มีต้นทุเรียนหลายช่วงอายุ ซึ่งสามารถใช้เป็นตัวอย่างในการศึกษาการเจริญเติบโตและการดูแลรักษาทุเรียนในแต่ละระยะ
ลักษณะสำคัญของพื้นที่
สภาพพื้นที่ เป็นพื้นที่เกษตรกรรมที่มีการจัดระบบพื้นที่สำหรับปลูกและดูแลต้นทุเรียน โดยคำนึงถึงการระบายน้ำ การเข้าถึงพื้นที่ และความสะดวกในการจัดการสวน
ดินและน้ำ
การปลูกทุเรียนจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับสภาพดินและการระบายน้ำ เนื่องจากทุเรียนไม่เหมาะกับสภาพน้ำขัง เกษตรกรจึงต้องมีการจัดการน้ำให้เหมาะสมกับระยะการเจริญเติบโตของต้นทุเรียน
ต้นทุเรียน
มีการดูแลต้นทุเรียนตั้งแต่ระยะต้นเล็กจนถึงต้นที่ให้ผลผลิต การสังเกตลักษณะของต้น ใบ ดอก และผล สามารถนำมาใช้เป็นองค์ความรู้สำหรับผู้เข้ามาศึกษาได้
ระบบการจัดการสวน
มีการจัดการสวนอย่างเป็นระบบ ทั้งการตัดแต่งกิ่ง การกำจัดวัชพืช การให้ปุ๋ย การให้น้ำ การดูแลทรงพุ่ม และการเฝ้าระวังโรคและแมลงศัตรูพืช
สภาพแวดล้อม
สวนมีความสัมพันธ์กับระบบนิเวศโดยรอบ ทั้งดิน น้ำ พืช และสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ การจัดการสวนที่เหมาะสมจึงควรคำนึงถึงการรักษาสมดุลของธรรมชาติควบคู่กับการผลิต

สวนทุเรียนแปลงใหญ่ตำบลโพรงจระเข้มีคุณค่าในฐานะแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตรที่สามารถถ่ายทอดความรู้จาก ประสบการณ์จริงของเกษตรกรสู่ผู้เรียน โดยผู้เรียนสามารถเรียนรู้จากสภาพแวดล้อมจริงมากกว่าการเรียนรู้จากเอกสารเพียงอย่างเดียว
1. ด้านความรู้ทางการเกษตร
ผู้เรียนสามารถศึกษาองค์ความรู้เกี่ยวกับการปลูกทุเรียน ตั้งแต่การเตรียมพื้นที่ การเลือกพันธุ์ การปลูก การบำรุงรักษา การป้องกันโรคและแมลง ตลอดจนการเก็บเกี่ยว
2. ด้านทักษะอาชีพ
ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ทักษะที่จำเป็นต่อการประกอบอาชีพเกษตรกรรม เช่น การดูแลต้นทุเรียน การตัดแต่งกิ่ง การสังเกตอาการผิดปกติของพืช และการจัดการผลผลิต
3. ด้านการบริหารจัดการ
สามารถเรียนรู้การวางแผนการผลิต การคำนวณต้นทุน การจัดการแรงงาน การวางแผนการเก็บเกี่ยว และการจำหน่ายผลผลิต
4. ด้านภูมิปัญญาท้องถิ่น
องค์ความรู้และประสบการณ์ของเจ้าของสวนถือเป็นภูมิปัญญาที่เกิดจากการเรียนรู้และทดลองในพื้นที่จริง สามารถนำมาถ่ายทอดและต่อยอดให้กับคนรุ่นใหม่
5. ด้านการสร้างรายได้
การปลูกทุเรียนสามารถเป็นอาชีพและแหล่งสร้างรายได้ให้แก่ครัวเรือน หากมีการวางแผนการผลิตและการตลาดอย่างเหมาะสม
6. ด้านการเรียนรู้ตลอดชีวิต
สวนสามารถเป็นพื้นที่เรียนรู้สำหรับคนทุกวัย โดยเฉพาะนักเรียน นักศึกษา เกษตรกร ประชาชน และผู้สนใจที่ต้องการศึกษาการทำสวนทุเรียนอย่างเป็นระบบ

สวนทุเรียนแปลงใหญ่ตำบลโพรงจระเข้สามารถจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยเน้นการเรียนรู้จากประสบการณ์จริงและการลงมือปฏิบัติ เช่น
กิจกรรมที่ 1 การศึกษาประวัติและการจัดการสวน
ผู้เรียนศึกษาเรื่องราวความเป็นมาของสวน แนวคิดในการทำสวน และแนวทางการบริหารจัดการสวนทุเรียน
กิจกรรมที่ 2 การเรียนรู้การปลูกทุเรียน
ศึกษาขั้นตอนการเตรียมพื้นที่ การเตรียมต้นพันธุ์ การกำหนดระยะปลูก และการดูแลต้นทุเรียนในระยะต่าง ๆ
กิจกรรมที่ 3 การดูแลรักษาต้นทุเรียน
เรียนรู้การให้น้ำ การใส่ปุ๋ย การตัดแต่งกิ่ง การจัดการทรงพุ่ม และการดูแลต้นให้มีความสมบูรณ์
กิจกรรมที่ 4 การป้องกันโรคและแมลงศัตรูพืช
เรียนรู้วิธีสังเกตอาการของต้นทุเรียน รวมถึงแนวทางป้องกันและจัดการโรคและแมลงอย่างเหมาะสมและปลอดภัย
กิจกรรมที่ 5 การเรียนรู้ระยะดอกและผล
ศึกษาการออกดอก การติดผล การดูแลผลทุเรียน และปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพของผลผลิต
กิจกรรมที่ 6 การเก็บเกี่ยวและคัดคุณภาพ
เรียนรู้การพิจารณาความแก่ของทุเรียน วิธีเก็บเกี่ยวอย่างถูกต้อง การคัดแยก และการเตรียมผลผลิตก่อนจำหน่าย
กิจกรรมที่ 7 การคำนวณต้นทุนและผลตอบแทน
ฝึกคำนวณต้นทุนการผลิต เช่น ค่าปุ๋ย ค่าน้ำ ค่าแรง และค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เปรียบเทียบกับรายได้จากผลผลิต เพื่อให้เห็นแนวทางการบริหารจัดการอาชีพ
กิจกรรมที่ 8 การแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเกษตรกร
เปิดโอกาสให้ผู้เรียนซักถาม พูดคุย และแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับเจ้าของสวนหรือเกษตรกรผู้มีประสบการณ์โดยตรง

การอนุรักษ์และพัฒนาสวนทุเรียนแปลงใหญ่ตำบลโพรงจระเข้ควรดำเนินการควบคู่กันระหว่าง การรักษาทรัพยากรธรรมชาติ การพัฒนาคุณภาพผลผลิต และการสืบทอดองค์ความรู้สู่คนรุ่นต่อไป
1. การอนุรักษ์ทรัพยากรดิน
ส่งเสริมการดูแลดินให้มีความอุดมสมบูรณ์ ลดการใช้สารเคมีที่ไม่จำเป็น และนำอินทรียวัตถุหรือวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรกลับมาใช้ประโยชน์
2. การอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำ
ใช้น้ำอย่างประหยัดและมีประสิทธิภาพ วางระบบให้น้ำให้เหมาะสมกับความต้องการของต้นทุเรียน และป้องกันการสูญเสียน้ำโดยไม่จำเป็น
3. การลดการใช้สารเคมี
ส่งเสริมการจัดการศัตรูพืชแบบเหมาะสมและปลอดภัย โดยเน้นการป้องกัน การสำรวจ และการใช้วิธีที่เหมาะสมก่อนตัดสินใจใช้สารเคมี
4. การจัดการเศษวัสดุในสวน
นำกิ่งไม้ ใบไม้ และวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรมาทำปุ๋ยหมักหรือใช้คลุมดิน เพื่อช่วยลดปริมาณขยะและเพิ่มอินทรียวัตถุให้แก่ดิน
5. การพัฒนาคุณภาพผลผลิต
พัฒนากระบวนการผลิตตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ เพื่อให้ได้ทุเรียนที่มีคุณภาพ มีความปลอดภัย และสามารถสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้บริโภค
6. การพัฒนาสู่แหล่งเรียนรู้ชุมชน
ควรพัฒนาสวนให้เป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีฐานการเรียนรู้ ป้ายสื่อความหมาย เอกสาร และกิจกรรมภาคปฏิบัติ เพื่อรองรับนักเรียน นักศึกษา เกษตรกร และประชาชนทั่วไป
7. การสืบทอดภูมิปัญญา
ส่งเสริมให้เยาวชนและคนรุ่นใหม่เข้ามาเรียนรู้การทำสวนทุเรียน เพื่อให้เกิดการสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นและสร้างผู้ประกอบอาชีพเกษตรรุ่นใหม่
8. การพัฒนาด้านการตลาด
ส่งเสริมการประชาสัมพันธ์และการจำหน่ายผลผลิตผ่านช่องทางที่หลากหลาย รวมถึงการสร้างอัตลักษณ์ของทุเรียนในพื้นที่ เพื่อเพิ่มมูลค่าและสร้างรายได้ให้แก่ชุมชน