1
ลงทะเบียน
2
เนื้อหาบทเรียน
3
ทำแบบทดสอบ
4
ผลการทดสอบ

หลักสูตรการเรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ “เกาะเนรมิตร”

แหล่งเรียนรู้: เกาะเนรมิตร

รายละเอียดหลักสูตร

หลักสูตรการเรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ “เกาะเนรมิตร” จัดทำขึ้นเพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนและประชาชนได้เรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ในชุมชน โดยใช้พื้นที่เกาะเนรมิตรเป็นห้องเรียนธรรมชาติและแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ ศาสนา วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม และวิถีชีวิตของชุมชนตำบลกันตังใต้ อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง

เกาะเนรมิตรเป็นพื้นที่ที่มีความโดดเด่นด้านประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์ของท้องถิ่น ตั้งอยู่บริเวณแม่น้ำตรัง และมีความเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ของเมืองกันตัง รวมทั้งเป็นที่ตั้งของสถานที่สำคัญที่เกี่ยวข้องกับ พลเรือเอกพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ซึ่งเป็นที่เคารพศรัทธาของประชาชนและชาวประมงในพื้นที่ นอกจากนี้ยังสามารถใช้เป็นพื้นที่ศึกษาเกี่ยวกับระบบนิเวศแม่น้ำ ป่าชายเลน ทรัพยากรธรรมชาติ วิถีชีวิตของชุมชน และแนวทางการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

เนื้อหาหลักสูตรมุ่งเน้นการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง โดยให้ผู้เรียนได้ศึกษา สำรวจ สังเกต สืบค้น สัมภาษณ์ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ และลงมือปฏิบัติในพื้นที่จริง เพื่อเชื่อมโยงความรู้จากแหล่งเรียนรู้กับชีวิตประจำวัน ตลอดจนส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดความรัก ความภาคภูมิใจ และตระหนักถึงคุณค่าของทรัพยากรธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ ภูมิปัญญา และวัฒนธรรมของท้องถิ่น

จำนวนชั่วโมงเรียน
1.0 ชั่วโมง
เกณฑ์ผ่าน
60%
จำนวนบทเรียน
5 บท

ลงทะเบียนผู้เรียน

เนื้อหาบทเรียน

หลักสูตรการเรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ “เกาะเนรมิตร”

ความคืบหน้า: 0/5 บท 0%

ประวัติและความเป็นมาของเกาะเนรมิตร
1. ความเป็นมาของเกาะเนรมิตร

เกาะเนรมิตร ตั้งอยู่ในพื้นที่หมู่ที่ 1 บ้านท่าเรือ ตำบลกันตังใต้ อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง เป็นเกาะกลางแม่น้ำตรังที่มีความสำคัญต่อชุมชนทั้งในด้านประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต ความเชื่อ และการท่องเที่ยวของท้องถิ่น

ความเป็นมาของเกาะเนรมิตรมีความเกี่ยวข้องกับการพัฒนาท่าเรือและการขุดลอกร่องน้ำบริเวณท่าเทียบเรือต่างประเทศในพื้นที่กันตัง ในระหว่างการขุดลอกร่องน้ำ มีการนำดินโคลนจากใต้ท้องน้ำขึ้นมาทิ้งบริเวณกลางแม่น้ำ เนื่องจากพื้นที่ริมแม่น้ำทั้งสองฝั่งเป็นที่ดินกรรมสิทธิ์ของประชาชน จึงไม่สามารถนำดินไปทิ้งบริเวณริมฝั่งได้ เมื่อมีการนำดินโคลนมาทับถมอย่างต่อเนื่อง จึงเกิดเป็นพื้นที่ดินกลางแม่น้ำและพัฒนากลายเป็นเกาะในเวลาต่อมา

พื้นที่ดังกล่าวมีขนาดประมาณ 20 ไร่ และมีความกว้างของบริเวณโดยรอบประมาณ 800 เมตร ชาวบ้านจึงเรียกพื้นที่แห่งนี้ว่า “เกาะเนรมิตร” ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่จากผลของกิจกรรมด้านการคมนาคมและการพัฒนาท่าเรือ จนกลายมาเป็นพื้นที่สำคัญของชุมชนในปัจจุบัน

2. ลักษณะพื้นที่ของเกาะเนรมิตร

เกาะเนรมิตรมีลักษณะเป็นเกาะกลางแม่น้ำตรัง สามารถมองเห็นได้จากบริเวณท่าน้ำและพื้นที่ริมแม่น้ำของเมืองกันตัง ลักษณะพื้นที่มีทั้งส่วนที่เป็นพื้นที่สีเขียว พื้นที่ธรรมชาติ และสิ่งปลูกสร้างที่เกี่ยวข้องกับการใช้ประโยชน์ของชุมชน

ด้วยลักษณะทางภูมิศาสตร์ดังกล่าว เกาะเนรมิตรจึงสามารถใช้เป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับ ภูมิศาสตร์ท้องถิ่น แม่น้ำ การเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ และความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับทรัพยากรธรรมชาติ ได้เป็นอย่างดี

นอกจากนี้ การพัฒนาเกาะเนรมิตรยังปรากฏอยู่ในแผนพัฒนาขององค์การบริหารส่วนตำบลกันตังใต้ โดยมีแนวทางในการปรับปรุงพื้นที่ให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่มีความโดดเด่นสวยงาม และเป็นสถานที่ที่ประชาชนสามารถมากราบไหว้และรำลึกถึงคุณงามความดีของกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์

3. ความสัมพันธ์ระหว่างเกาะเนรมิตรกับเมืองกันตัง

เมืองกันตังเป็นพื้นที่ที่มีความสัมพันธ์กับการคมนาคมทางน้ำและการค้าขายมาอย่างยาวนาน เนื่องจากมีแม่น้ำตรังเป็นเส้นทางสำคัญในการเดินทางและขนส่งสินค้า

เกาะเนรมิตรตั้งอยู่บริเวณหน้าเมืองกันตัง จึงมีความสัมพันธ์กับชุมชนเมืองทั้งในด้านการเดินทาง การประกอบอาชีพ การค้าขาย การประมง และกิจกรรมทางสังคมของประชาชน

ในอดีตบริเวณท่าน้ำกันตังมีการเดินทางทางเรือไปยังเกาะเนรมิตร และเกาะแห่งนี้ยังเป็นสถานที่ที่ประชาชนเดินทางไปสักการะพระตำหนักและอนุสาวรีย์กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ซึ่งเป็นบุคคลที่ประชาชนและชาวเรือในพื้นที่ให้ความเคารพศรัทธา

ดังนั้น เกาะเนรมิตรจึงไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่กลางแม่น้ำเท่านั้น แต่เป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์และวิถีชีวิตของเมืองกันตัง โดยเชื่อมโยงผู้คน ชุมชน แม่น้ำ การเดินเรือ และความเชื่อเข้าด้วยกัน

4. พระตำหนักกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์

จุดสำคัญของเกาะเนรมิตร คือสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับ พลเรือเอกพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ หรือที่ประชาชนเรียกว่า “เสด็จเตี่ย” พระองค์ทรงได้รับการเคารพในฐานะพระบิดาแห่งกองทัพเรือไทย

พระตำหนักกรมหลวงชุมพรฯ บนเกาะเนรมิตรสร้างขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2517 โดยนายประพันธ์ รัตปริคณน์ อดีตนายอำเภอกันตัง และต่อมาได้กลายเป็นสถานที่สำคัญที่ประชาชน ชาวประมง และชาวเรือเดินทางไปสักการะ

ความศรัทธาที่มีต่อพระองค์มีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตของผู้คนที่ประกอบอาชีพทางน้ำและการเดินเรือ โดยมีความเชื่อในการขอพรให้การเดินทางปลอดภัย โดยเฉพาะในช่วงที่ต้องเดินทางออกทะเลหรือประสบกับคลื่นลมและมรสุม

ในปัจจุบันพื้นที่บริเวณพระตำหนักและมณฑปกรมหลวงชุมพรฯ ยังคงเป็นจุดสำคัญของเกาะเนรมิตร และมีการพัฒนาพื้นที่เพื่อรองรับการสักการะและการเรียนรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ท้องถิ่น

5. ความสำคัญของเกาะเนรมิตรต่อชุมชน

เกาะเนรมิตรมีความสำคัญต่อชุมชนในหลายด้าน ดังนี้

ด้านประวัติศาสตร์
เป็นพื้นที่ที่สะท้อนพัฒนาการของเมืองกันตังและการใช้ประโยชน์จากแม่น้ำตรัง รวมถึงเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์

ด้านศาสนาและความเชื่อ
เป็นสถานที่ที่ประชาชนและชาวเรือเดินทางไปสักการะและแสดงความเคารพต่อกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์

ด้านวิถีชีวิต
เชื่อมโยงกับวิถีชีวิตของประชาชน ชาวประมง และผู้ที่ใช้แม่น้ำตรังเป็นเส้นทางในการเดินทางและประกอบอาชีพ

ด้านการท่องเที่ยว
องค์การบริหารส่วนตำบลกันตังใต้มีแนวทางในการพัฒนาเกาะเนรมิตรให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่มีความโดดเด่นและสวยงาม รวมถึงเป็นพื้นที่สำหรับการพักผ่อนและการเรียนรู้

ด้านการศึกษา
สามารถใช้เป็นแหล่งเรียนรู้ภาคสนามสำหรับศึกษาประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ระบบนิเวศ วิถีชุมชน และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

6. คุณค่าของเกาะเนรมิตรในฐานะแหล่งเรียนรู้

เกาะเนรมิตรมีคุณค่าในฐานะแหล่งเรียนรู้ เพราะผู้เรียนสามารถเรียนรู้จากสถานที่จริงและเชื่อมโยงความรู้หลายด้านเข้าด้วยกัน ได้แก่

เรียนรู้ประวัติความเป็นมาของท้องถิ่น
เรียนรู้พัฒนาการของเมืองกันตัง
เรียนรู้ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของแม่น้ำตรัง
เรียนรู้วิถีชีวิตและอาชีพของคนในชุมชน
เรียนรู้ประวัติและพระกรณียกิจของกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์
เรียนรู้เรื่องความเชื่อและวัฒนธรรมของชุมชน
เรียนรู้การใช้ประโยชน์และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
เรียนรู้การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชน
7. กิจกรรมการเรียนรู้

ผู้เรียนสามารถจัดกิจกรรมการเรียนรู้จากเกาะเนรมิตรได้ เช่น

สำรวจพื้นที่และจัดทำแผนผังเกาะเนรมิตร
ศึกษาประวัติความเป็นมาจากสถานที่จริง
สำรวจแม่น้ำตรังและระบบนิเวศโดยรอบ
สัมภาษณ์ผู้รู้หรือผู้นำชุมชนเกี่ยวกับเกาะเนรมิตร
ศึกษาประวัติกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์
บันทึกภาพและจัดทำสื่อประชาสัมพันธ์
จัดทำแผ่นพับหรืออินโฟกราฟิกแนะนำแหล่งเรียนรู้
วิเคราะห์คุณค่าของเกาะเนรมิตรต่อชุมชน
เสนอแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาเกาะเนรมิตรอย่างเหมาะสม
8. สรุปบทที่ 1

เกาะเนรมิตรเป็นแหล่งเรียนรู้สำคัญของตำบลกันตังใต้ อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง ซึ่งมีความเป็นมาที่เชื่อมโยงกับการขุดลอกร่องน้ำและการพัฒนาท่าเรือ จนเกิดเป็นเกาะกลางแม่น้ำตรังและกลายเป็นพื้นที่สำคัญของชุมชน

นอกจากคุณค่าด้านภูมิศาสตร์และประวัติศาสตร์แล้ว เกาะเนรมิตรยังมีความสำคัญด้านความเชื่อและวัฒนธรรม โดยเฉพาะสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ทำให้เกาะแห่งนี้เป็นพื้นที่ที่สามารถเชื่อมโยง “คน–แม่น้ำ–ประวัติศาสตร์–วัฒนธรรม–ธรรมชาติ–ชุมชน” เข้าด้วยกัน

การเรียนรู้จากเกาะเนรมิตรจึงช่วยให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง เกิดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับท้องถิ่น เห็นคุณค่าของมรดกทางประวัติศาสตร์และธรรมชาติ และเกิดจิตสำนึกในการมีส่วนร่วมดูแลรักษาแหล่งเรียนรู้ของชุมชนให้คงอยู่ต่อไป

1. พระประวัติและความสำคัญ

พลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และทรงเป็นบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์กองทัพเรือไทย โดยได้รับการยกย่องและเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางในพระนาม “เสด็จเตี่ย” และในฐานะ “พระบิดาแห่งกองทัพเรือไทย”

พระองค์ทรงมีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานและพัฒนากิจการทหารเรือของไทย ทั้งด้านการฝึกบุคลากร การพัฒนาความรู้ทางทหารเรือ และการสร้างความเข้มแข็งให้แก่กองทัพเรือ จึงทรงได้รับความเคารพอย่างสูงจากทหารเรือและประชาชน

เรื่องราวของพระองค์ยังคงได้รับการจดจำผ่านอนุสรณ์สถานและพระตำหนักในหลายพื้นที่ของประเทศไทย รวมถึง พระตำหนักกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์บนเกาะเนรมิตร จังหวัดตรัง ซึ่งเป็นสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์และเป็นศูนย์รวมศรัทธาของประชาชนในพื้นที่

2. ความเชื่อมโยงระหว่างกรมหลวงชุมพรฯ กับเกาะเนรมิตร

เกาะเนรมิตรเป็นเกาะกลางแม่น้ำตรังบริเวณหน้าเมืองกันตัง และมีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตของผู้คนที่ประกอบอาชีพทางน้ำ การประมง และการเดินเรือ

บริเวณเกาะเป็นที่ตั้งของ พระตำหนักกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ซึ่งสร้างขึ้นครั้งแรกเมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2517 โดยนายประพันธ์ รัตปริคณน์ อดีตนายอำเภอกันตัง และต่อมาได้รับการพัฒนาให้เป็นสถานที่สำคัญสำหรับประชาชนในการสักการะและรำลึกถึงพระองค์

การมีพระตำหนักอยู่บนเกาะเนรมิตรทำให้พื้นที่แห่งนี้มีความสำคัญมากกว่าการเป็นเกาะกลางแม่น้ำ แต่กลายเป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยง ประวัติศาสตร์กองทัพเรือ ความเชื่อ วิถีชีวิตชาวประมง และประวัติศาสตร์ของเมืองกันตัง เข้าด้วยกัน

3. พระตำหนักกรมหลวงชุมพรฯ บนเกาะเนรมิตร

พระตำหนักกรมหลวงชุมพรฯ บนเกาะเนรมิตรมีลักษณะเป็นศาลาทรงไทย ภายในประดิษฐานพระรูปของกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ และมีข้อมูลเกี่ยวกับพระประวัติและการก่อสร้างพระตำหนัก

บริเวณด้านหน้าพระตำหนักมีเสาธงราชนาวี และองค์ประกอบที่สื่อถึงความสัมพันธ์กับประวัติศาสตร์ทหารเรือ ทำให้พื้นที่ดังกล่าวเป็นจุดสำคัญสำหรับการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นและประวัติศาสตร์กองทัพเรือไทย

ในปี พ.ศ. 2569 จังหวัดตรังได้มีการลงพื้นที่เตรียมความพร้อมเกี่ยวกับการอัญเชิญรูปหล่อเท่าพระองค์จริงของกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ไปประดิษฐาน ณ มณฑปกรมหลวงชุมพรฯ บนเกาะเนรมิตร โดยมีจังหวัด อำเภอกันตัง และองค์การบริหารส่วนตำบลกันตังใต้ร่วมดำเนินการ

4. ความศรัทธาของประชาชนและชาวประมง

พระตำหนักบนเกาะเนรมิตรเป็นสถานที่ที่ประชาชน ชาวประมง และผู้ประกอบการเดินเรือให้ความเคารพศรัทธา

ข้อมูลจากสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดตรังระบุว่า เมื่อเรือออกจากท่าเรือ ผู้ประกอบการเรือบางส่วนจะสักการะแม่ย่านางเรือ และเมื่อเรือแล่นผ่านบริเวณหน้าพระตำหนัก จะมีการจุดประทัดเพื่อขอพรจากกรมหลวงชุมพรฯ นอกจากนี้ ในช่วงที่เกิดคลื่นลมหรือมรสุม ชาวเรือบางส่วนจะขอพรเพื่อความเป็นสิริมงคลและความปลอดภัยในการเดินทาง

ความเชื่อดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่าง ศรัทธากับวิถีชีวิตของชุมชนริมน้ำ และสามารถนำมาใช้เป็นประเด็นศึกษาเรื่องวัฒนธรรม ความเชื่อ และภูมิปัญญาท้องถิ่นได้

5. เกาะเนรมิตรกับวิถีชีวิตชาวเรือ

เมืองกันตังมีความสัมพันธ์กับการเดินเรือและการค้าทางน้ำมาเป็นเวลานาน เกาะเนรมิตรตั้งอยู่บริเวณหน้าเมืองและใกล้กับเส้นทางสัญจรทางน้ำ จึงมีความเชื่อมโยงกับผู้คนที่ใช้แม่น้ำตรังในการดำรงชีวิต

พระตำหนักกรมหลวงชุมพรฯ จึงมีบทบาทเป็นทั้ง สถานที่ทางประวัติศาสตร์และศูนย์รวมจิตใจของคนที่ประกอบอาชีพเกี่ยวข้องกับน้ำและทะเล

ผู้เรียนสามารถศึกษาเรื่องราวดังกล่าวเพื่อทำความเข้าใจว่า แหล่งประวัติศาสตร์ไม่ได้มีความหมายเฉพาะในหนังสือ แต่ยังเชื่อมโยงกับชีวิตจริง ความเชื่อ อาชีพ และวัฒนธรรมของคนในชุมชน

6. การอนุรักษ์พระตำหนักและแหล่งประวัติศาสตร์

เกาะเนรมิตรและพระตำหนักกรมหลวงชุมพรฯ เป็นพื้นที่ที่ชุมชนและหน่วยงานท้องถิ่นให้ความสำคัญในการดูแลรักษา

ในอดีตเกาะเนรมิตรประสบปัญหาการกัดเซาะของตลิ่ง ซึ่งส่งผลกระทบต่อพื้นที่บริเวณพระตำหนัก องค์การบริหารส่วนตำบลกันตังใต้และผู้นำท้องถิ่นจึงผลักดันแนวทางในการป้องกันและพัฒนาพื้นที่ เพื่อรักษาสถานที่สำคัญแห่งนี้ให้คงอยู่คู่เมืองกันตัง

การอนุรักษ์จึงไม่ได้หมายถึงการรักษาเฉพาะตัวอาคารหรืออนุสาวรีย์เท่านั้น แต่ยังรวมถึงการดูแลพื้นที่โดยรอบ ระบบนิเวศ และภูมิทัศน์ของเกาะ เพื่อให้สามารถใช้เป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับคนรุ่นต่อไป

7. คุณค่าด้านประวัติศาสตร์และการเรียนรู้

การศึกษาเรื่องกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ผ่านเกาะเนรมิตร ช่วยให้ผู้เรียนสามารถเชื่อมโยงความรู้ได้หลายด้าน ได้แก่

ด้านประวัติศาสตร์
เรียนรู้บุคคลสำคัญและพัฒนาการของกิจการทหารเรือไทย

ด้านท้องถิ่น
เรียนรู้ประวัติศาสตร์เมืองกันตังและความสัมพันธ์กับแม่น้ำตรัง

ด้านวัฒนธรรม
ศึกษาความเชื่อและพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับการเดินเรือและการประมง

ด้านสังคม
เรียนรู้การรวมตัวของประชาชนในการดูแลสถานที่สำคัญ

ด้านสิ่งแวดล้อม
ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการอนุรักษ์แหล่งประวัติศาสตร์กับการดูแลพื้นที่ธรรมชาติ

ด้านการเรียนรู้ตลอดชีวิต
นำแหล่งเรียนรู้ในชุมชนมาใช้เป็นพื้นที่ศึกษาค้นคว้าและแลกเปลี่ยนประสบการณ์

8. กิจกรรมการเรียนรู้

ผู้เรียนสามารถดำเนินกิจกรรมดังต่อไปนี้

ศึกษาพระประวัติของกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์
สำรวจพระตำหนักและบริเวณโดยรอบ
ศึกษาข้อมูลจากป้ายหรือสื่อประจำแหล่งเรียนรู้
สัมภาษณ์ผู้รู้หรือผู้สูงอายุในชุมชนเกี่ยวกับความศรัทธาต่อกรมหลวงชุมพรฯ
ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างกรมหลวงชุมพรฯ กับวิถีชีวิตชาวประมง
จัดทำแผนผังความคิดเรื่อง “เกาะเนรมิตรกับกรมหลวงชุมพรฯ”
จัดทำอินโฟกราฟิกหรือสื่อดิจิทัลเผยแพร่ความรู้
ร่วมกิจกรรมดูแลรักษาพื้นที่
เสนอแนวทางการอนุรักษ์พระตำหนักและแหล่งเรียนรู้
9. คำถามชวนคิด

คำถามที่ 1
เพราะเหตุใดพระตำหนักกรมหลวงชุมพรฯ บนเกาะเนรมิตรจึงมีความสำคัญต่อชาวประมงและชาวเรือ?

คำถามที่ 2
เกาะเนรมิตรมีความสัมพันธ์กับประวัติศาสตร์ของเมืองกันตังอย่างไร?

คำถามที่ 3
ความเชื่อของชุมชนเกี่ยวกับกรมหลวงชุมพรฯ สะท้อนวิถีชีวิตของคนในพื้นที่อย่างไร?

คำถามที่ 4
นักศึกษาสามารถมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์พระตำหนักและเกาะเนรมิตรได้อย่างไร?

10. สรุปบทที่ 2

เกาะเนรมิตรเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับประวัติศาสตร์และความศรัทธาที่มีต่อกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ พระตำหนักที่สร้างขึ้นตั้งแต่ พ.ศ. 2517 ได้กลายเป็นสถานที่สำคัญของประชาชน ชาวประมง และชาวเรือในพื้นที่

การเรียนรู้จากสถานที่จริงช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจประวัติศาสตร์ในบริบทของชุมชน เห็นความสัมพันธ์ระหว่าง บุคคลสำคัญ–ประวัติศาสตร์–แม่น้ำ–อาชีพ–ความเชื่อ–วัฒนธรรม และตระหนักถึงความสำคัญของการร่วมกันอนุรักษ์แหล่งประวัติศาสตร์ให้คงอยู่เป็นมรดกทางการเรียนรู้ของชุมชนต่อไป

เกาะเนรมิตรมีความสัมพันธ์กับเมืองกันตังทั้งในด้าน ภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต และชุมชน เนื่องจากตั้งอยู่บริเวณแม่น้ำตรังในพื้นที่ตำบลกันตังใต้ อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง จึงเป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์และเรื่องราวของเมืองกันตังมาอย่างต่อเนื่อง

1. ความสัมพันธ์ด้านภูมิศาสตร์
เกาะเนรมิตรตั้งอยู่กลางแม่น้ำตรัง ซึ่งเป็นลำน้ำสำคัญที่เชื่อมโยงพื้นที่ต่าง ๆ ของเมืองกันตังกับเส้นทางคมนาคมทางน้ำและพื้นที่ชายฝั่ง จึงสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างเมืองกับแม่น้ำและทะเล

2. ความสัมพันธ์ด้านประวัติศาสตร์เมืองกันตัง
การเกิดขึ้นของเกาะเนรมิตรมีความเกี่ยวข้องกับการขุดลอกร่องน้ำบริเวณท่าเรือนานาชาติเมืองกันตัง โดยดินจากการขุดลอกถูกนำไปทิ้งบริเวณกลางแม่น้ำ จนเกิดเป็นพื้นที่เกาะขึ้นมา จึงเป็นส่วนหนึ่งของพัฒนาการด้านการคมนาคมและกิจการท่าเรือของเมืองกันตัง

3. ความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตชุมชน
ชุมชนบริเวณเกาะเนรมิตรและพื้นที่โดยรอบมีความผูกพันกับแม่น้ำ การประมง การเดินเรือ และการค้าขายทางน้ำ เกาะจึงเป็นพื้นที่ที่สะท้อนวิถีชีวิตของคนกันตังที่พึ่งพาทรัพยากรทางน้ำมาอย่างยาวนาน

4. ความสัมพันธ์ด้านศรัทธาและวัฒนธรรม
พระตำหนักกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์บนเกาะเนรมิตรเป็นสถานที่ที่ประชาชน ชาวประมง และผู้เดินทางทางน้ำให้ความเคารพศรัทธา โดยมีการเดินทางมาสักการะและขอพรตามความเชื่อของชุมชน ทำให้เกาะแห่งนี้มีบทบาททั้งในมิติประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่น

5. ความสัมพันธ์ในฐานะแหล่งเรียนรู้ของเมืองกันตัง
เกาะเนรมิตรสามารถใช้เป็นแหล่งเรียนรู้ที่เชื่อมโยงหลายด้าน ได้แก่ ประวัติศาสตร์เมืองกันตัง ภูมิศาสตร์แม่น้ำตรัง การคมนาคมทางน้ำ วิถีประมง วัฒนธรรมและความเชื่อ ตลอดจนการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

สรุป
เกาะเนรมิตรจึงไม่ได้เป็นเพียงเกาะกลางแม่น้ำตรัง แต่เป็นพื้นที่ที่สะท้อน “ความสัมพันธ์ระหว่างสายน้ำ เมือง ชุมชน และประวัติศาสตร์กันตัง” และสามารถนำมาใช้เป็นแหล่งเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนเข้าใจรากฐานของท้องถิ่นจากสถานที่จริงได้อย่างเป็นรูปธรรม

4.1 ความนำ

เกาะเนรมิตร ตำบลกันตังใต้ อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง นอกจากจะเป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญด้านภูมิศาสตร์และประวัติศาสตร์ของเมืองกันตังแล้ว ยังเป็นพื้นที่ที่มีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิต ความศรัทธา และวัฒนธรรมของประชาชนในพื้นที่ โดยเฉพาะความเคารพต่อ พลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ หรือ “เสด็จเตี่ย” ซึ่งพระตำหนักบนเกาะเนรมิตรเป็นสถานที่สำคัญที่ประชาชนและผู้ประกอบอาชีพทางน้ำเดินทางไปสักการะ

ความศรัทธาดังกล่าวได้เชื่อมโยงกับวิถีชีวิตของชาวประมง ชาวเรือ และประชาชนในเมืองกันตัง จนเกิดเป็นกิจกรรม ประเพณี และรูปแบบการแสดงออกทางวัฒนธรรมที่สืบต่อกันมาในชุมชน

4.2 ความศรัทธาต่อกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์

กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ หรือ “เสด็จเตี่ย” เป็นบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์กองทัพเรือไทย และเป็นบุคคลที่ประชาชนจำนวนมากให้ความเคารพสักการะ โดยในพื้นที่เกาะเนรมิตรมีการสร้างพระตำหนักขึ้นครั้งแรกเมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2517 โดยนายประพันธ์ รัตปริคณน์ อดีตนายอำเภอกันตัง

พระตำหนักแห่งนี้จึงเป็นสถานที่ที่สะท้อนความผูกพันระหว่างประวัติศาสตร์ของกรมหลวงชุมพรฯ กับเมืองกันตัง และกลายเป็นศูนย์รวมทางจิตใจของประชาชนในพื้นที่ โดยเฉพาะผู้ประกอบอาชีพประมงและการเดินเรือ

4.3 การสักการะและพิธีกรรมของประชาชน

ประชาชนที่เดินทางมายังพระตำหนักบนเกาะเนรมิตรมีการแสดงความเคารพด้วยรูปแบบต่าง ๆ เช่น

การกราบสักการะพระรูปกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์
การถวายพวงมาลัย ดอกไม้ และเครื่องสักการะ
การจุดธูปและเทียนตามความเชื่อและวิถีปฏิบัติของแต่ละบุคคล
การขอพรเพื่อความเป็นสิริมงคล
การจัดพิธีหรือกิจกรรมเพื่อรำลึกถึงพระกรุณาธิคุณ
การรวมตัวของประชาชนในโอกาสสำคัญต่าง ๆ

พิธีกรรมเหล่านี้ควรทำความเข้าใจในฐานะ การแสดงออกทางศรัทธาและวัฒนธรรมของชุมชน โดยไม่ได้หมายความว่าเป็นการพิสูจน์ผลของการขอพรหรือสิ่งเหนือธรรมชาติ

ในปี พ.ศ. 2562 มีการจัดพิธีบวงสรวงเปิดพระตำหนักบนเกาะเนรมิตร และมีพิธีพุทธาภิเษกเหรียญกรมหลวงชุมพรฯ โดยมีหน่วยงานและประชาชนในพื้นที่เข้าร่วมเป็นจำนวนมาก สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของสถานที่แห่งนี้ในด้านศรัทธาและวัฒนธรรมของชุมชน

4.4 ความศรัทธาของชาวประมงและชาวเรือ

เกาะเนรมิตรมีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับผู้ประกอบอาชีพประมงและการเดินเรือ เนื่องจากตั้งอยู่บริเวณแม่น้ำตรังใกล้กับพื้นที่เมืองกันตังซึ่งมีประวัติความสัมพันธ์กับกิจการท่าเรือและการเดินเรือ

ข้อมูลจากจังหวัดตรังระบุว่า ชาวประมงและชาวเรือขนส่งสินค้าระหว่างประเทศให้ความเคารพต่อพระตำหนักบนเกาะเนรมิตร โดยมีการปฏิบัติตามความเชื่อของชาวเรือ เช่น การแสดงความเคารพเมื่อเรือแล่นผ่านบริเวณหน้าพระตำหนัก และการขอพรเพื่อความปลอดภัยในการเดินทาง โดยเฉพาะในช่วงที่มีคลื่นลมแรงหรือฤดูมรสุม

ความเชื่อดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่าง ศรัทธา – วิถีชีวิต – อาชีพ – สายน้ำ ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของวัฒนธรรมชุมชนชายฝั่งและชุมชนที่มีวิถีชีวิตผูกพันกับการเดินเรือ

4.5 ศรัทธากับวิถีชีวิตของคนกันตัง

ความศรัทธาต่อกรมหลวงชุมพรฯ ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะผู้ประกอบอาชีพประมงหรือชาวเรือเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตของประชาชนในพื้นที่กันตัง

พระตำหนักบนเกาะเนรมิตรจึงมีบทบาทในฐานะสถานที่ที่ประชาชนสามารถเดินทางไปกราบสักการะและแสดงความเคารพ อีกทั้งยังเป็นพื้นที่ที่ทำให้คนในชุมชนมีโอกาสพบปะ ทำกิจกรรมร่วมกัน และถ่ายทอดเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของเมืองกันตังให้คนรุ่นหลัง

ในมุมมองด้านการเรียนรู้ สิ่งสำคัญคือการเปิดโอกาสให้ผู้เรียนศึกษาว่า ความศรัทธาเกิดขึ้นและดำรงอยู่ในชุมชนอย่างไร และความเชื่อเหล่านั้นมีความสัมพันธ์กับอาชีพ สภาพแวดล้อม และประวัติศาสตร์ท้องถิ่นอย่างไร

4.6 วัฒนธรรมและการสืบทอดเรื่องราวของชุมชน

เกาะเนรมิตรเป็นพื้นที่ที่สามารถใช้ศึกษาการสืบทอดวัฒนธรรมจากคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง โดยเรื่องราวเกี่ยวกับพระตำหนัก กรมหลวงชุมพรฯ และวิถีชีวิตชาวเรือสามารถถ่ายทอดผ่าน

การบอกเล่าเรื่องราวจากผู้สูงอายุและคนในชุมชน
การจัดกิจกรรมทางศาสนาและวัฒนธรรม
การสักการะและการทำกิจกรรมในโอกาสสำคัญ
การจัดทำป้ายหรือสื่อให้ความรู้
การศึกษาจากสถานที่จริง
การนำเรื่องราวไปใช้ในการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษาและศูนย์การเรียนรู้

กระบวนการเหล่านี้ช่วยให้ผู้เรียนเห็นว่า “วัฒนธรรมท้องถิ่น” ไม่ได้อยู่เฉพาะในหนังสือ แต่ยังปรากฏอยู่ในสถานที่ ผู้คน ความเชื่อ และกิจกรรมที่เกิดขึ้นจริงในชุมชน

4.7 ความสัมพันธ์ระหว่างศรัทธากับการอนุรักษ์แหล่งเรียนรู้

ความศรัทธาของประชาชนเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้พระตำหนักบนเกาะเนรมิตรได้รับการดูแลและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

ในอดีตพื้นที่เกาะเนรมิตรประสบปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง ซึ่งส่งผลกระทบต่อพื้นที่โดยรอบพระตำหนัก หน่วยงานท้องถิ่นและผู้เกี่ยวข้องจึงมีความพยายามในการป้องกันการกัดเซาะและปรับปรุงภูมิทัศน์ของพื้นที่

ต่อมาในปี พ.ศ. 2562 มีการปรับปรุงพื้นที่โดยรอบพระตำหนัก รวมถึงการจัดทำสิ่งอำนวยความสะดวกและภูมิทัศน์ให้เหมาะสมกับการเป็นสถานที่สำคัญของเมืองกันตัง

ดังนั้น การอนุรักษ์เกาะเนรมิตรจึงควรมองอย่างบูรณาการทั้ง การอนุรักษ์ประวัติศาสตร์ การอนุรักษ์วัฒนธรรม การดูแลสิ่งแวดล้อม และการมีส่วนร่วมของชุมชน

4.8 คุณค่าทางวัฒนธรรมของเกาะเนรมิตร

เกาะเนรมิตรมีคุณค่าทางวัฒนธรรมในหลายด้าน ดังนี้

1. ด้านประวัติศาสตร์
เป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ของเมืองกันตังและเรื่องราวของกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์

2. ด้านศาสนาและความเชื่อ
เป็นสถานที่ที่ประชาชนเดินทางไปกราบสักการะและแสดงความเคารพตามความเชื่อของแต่ละบุคคล

3. ด้านวิถีชีวิต
สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนกับแม่น้ำ การประมง และการเดินเรือ

4. ด้านสังคม
เป็นพื้นที่ที่ประชาชนสามารถมาพบปะและทำกิจกรรมร่วมกัน

5. ด้านการศึกษา
สามารถนำมาใช้เป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ภูมิปัญญา และสิ่งแวดล้อมท้องถิ่น

6. ด้านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
สามารถพัฒนาเป็นจุดเรียนรู้ที่เชื่อมโยงเรื่องราวของเมืองกันตัง แม่น้ำตรัง วิถีชาวเรือ และประวัติศาสตร์ท้องถิ่น

4.9 แนวทางการเรียนรู้จากศรัทธาและวัฒนธรรม

ผู้เรียนสามารถศึกษาความสัมพันธ์ด้านศรัทธาและวัฒนธรรมของเกาะเนรมิตรผ่านกิจกรรม ดังนี้

กิจกรรมที่ 1 : สำรวจพื้นที่จริง
ผู้เรียนสำรวจพระตำหนักและบริเวณโดยรอบ พร้อมบันทึกสิ่งที่พบเห็น

กิจกรรมที่ 2 : สัมภาษณ์คนในชุมชน
สัมภาษณ์ผู้สูงอายุ ชาวประมง หรือชาวเรือเกี่ยวกับเรื่องราวและความเชื่อที่มีต่อเกาะเนรมิตร

กิจกรรมที่ 3 : ศึกษาความเชื่อกับวิถีชีวิต
ให้ผู้เรียนวิเคราะห์ว่าเหตุใดสถานที่แห่งนี้จึงมีความสำคัญต่อผู้ประกอบอาชีพทางน้ำ

กิจกรรมที่ 4 : สืบค้นประวัติศาสตร์
ค้นคว้าประวัติกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์และประวัติการก่อสร้างพระตำหนักบนเกาะเนรมิตร

กิจกรรมที่ 5 : สร้างสื่อประชาสัมพันธ์
จัดทำโปสเตอร์ อินโฟกราฟิก หรือคลิปสั้น เพื่อเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับเกาะเนรมิตร

กิจกรรมที่ 6 : ร่วมเสนอแนวทางอนุรักษ์
ให้ผู้เรียนเสนอแนวทางในการรักษาความสะอาด ดูแลสิ่งแวดล้อม และอนุรักษ์คุณค่าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของพื้นที่

4.10 คำถามชวนคิด
เพราะเหตุใดเกาะเนรมิตรจึงมีความสำคัญต่อชาวกันตังและชาวเรือ?
ความศรัทธาของประชาชนมีส่วนช่วยในการอนุรักษ์สถานที่แห่งนี้อย่างไร?
ความเชื่อของชาวเรือมีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตและอาชีพอย่างไร?
เราควรปฏิบัติตนอย่างไรเมื่อเข้าไปยังสถานที่ที่มีความสำคัญทางศาสนาและวัฒนธรรม?
หากต้องการส่งต่อเรื่องราวของเกาะเนรมิตรให้คนรุ่นใหม่ ควรใช้สื่อหรือวิธีการใด?
นักเรียนและประชาชนสามารถมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์เกาะเนรมิตรได้อย่างไร?
4.11 สรุปบทที่ 4

เกาะเนรมิตรเป็นพื้นที่ที่มีความสัมพันธ์กับศรัทธาและวัฒนธรรมของชุมชนเมืองกันตัง โดยเฉพาะความเคารพต่อกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ซึ่งพระตำหนักบนเกาะเป็นสถานที่ที่ประชาชน ชาวประมง และชาวเรือเดินทางไปสักการะและแสดงความเคารพ

ความสัมพันธ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงการเชื่อมโยงระหว่าง ประวัติศาสตร์ ความเชื่อ วิถีชีวิต สายน้ำ และชุมชน และทำให้เกาะเนรมิตรมีคุณค่าในฐานะแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของท้องถิ่น

การเรียนรู้จากเกาะเนรมิตรจึงไม่ควรจำกัดเพียงการเรียนรู้เรื่องสถานที่ แต่ควรเปิดโอกาสให้ผู้เรียนเข้าใจความหลากหลายของความเชื่อ เคารพวัฒนธรรมของชุมชน ใช้หลักฐานในการศึกษาประวัติศาสตร์ และตระหนักถึงความสำคัญของการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมให้คงอยู่ต่อไป

5.1 ความนำ

เกาะเนรมิตร ตำบลกันตังใต้ อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง เป็นพื้นที่ที่มีคุณค่าต่อการเรียนรู้ของคนในชุมชน เนื่องจากเป็นแหล่งที่สามารถเชื่อมโยงองค์ความรู้หลายด้านเข้าด้วยกัน ทั้งด้าน ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ วิถีชีวิตชุมชน ศาสนาและวัฒนธรรม การประกอบอาชีพ การคมนาคมทางน้ำ และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

ลักษณะเด่นของเกาะเนรมิตรคือ ผู้เรียนสามารถเรียนรู้จาก สถานที่จริง บุคคลจริง เรื่องราวจริง และบริบทของชุมชนจริง ทำให้เกิดการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับชีวิตประจำวันและท้องถิ่นของตนเอง

5.2 เกาะเนรมิตรกับการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น

เกาะเนรมิตรสามารถใช้เป็นพื้นที่ศึกษาประวัติศาสตร์ของเมืองกันตังได้เป็นอย่างดี เนื่องจากการเกิดขึ้นของเกาะมีความเกี่ยวข้องกับการขุดลอกร่องน้ำบริเวณท่าเรือ และพัฒนาการของเมืองกันตังในฐานะเมืองที่มีความสัมพันธ์กับการคมนาคมทางน้ำ

นอกจากนี้ บริเวณเกาะยังเป็นที่ตั้งของพระตำหนักกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ซึ่งเป็นสถานที่ที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างประวัติศาสตร์ของพระองค์กับวิถีชีวิตของประชาชนและชาวเรือในพื้นที่

ผู้เรียนจึงสามารถใช้เกาะเนรมิตรเป็นกรณีศึกษาในการเรียนรู้ว่า สถานที่หนึ่งแห่งสามารถสะท้อนพัฒนาการของชุมชนและเมืองได้อย่างไร

5.3 เกาะเนรมิตรกับการเรียนรู้ด้านภูมิศาสตร์

ด้วยทำเลที่ตั้งของเกาะเนรมิตรบริเวณแม่น้ำตรัง ผู้เรียนสามารถศึกษาองค์ความรู้ด้านภูมิศาสตร์จากพื้นที่จริง เช่น

ลักษณะทางกายภาพของเกาะ
ลักษณะของแม่น้ำตรัง
ความสัมพันธ์ระหว่างแม่น้ำกับชุมชน
การเปลี่ยนแปลงของพื้นที่จากกิจกรรมของมนุษย์
การกัดเซาะและการเปลี่ยนแปลงของริมฝั่งน้ำ
ความสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่เมือง พื้นที่ชุมชน และเส้นทางน้ำ

การเรียนรู้ในพื้นที่จริงช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจแนวคิดทางภูมิศาสตร์ได้ชัดเจนกว่าการเรียนรู้จากเอกสารเพียงอย่างเดียว

5.4 เกาะเนรมิตรกับการเรียนรู้วิถีชีวิตชุมชน

เมืองกันตังมีความสัมพันธ์กับแม่น้ำและการเดินเรือมาอย่างยาวนาน เกาะเนรมิตรจึงเป็นพื้นที่ที่สามารถนำมาใช้ศึกษา วิถีชีวิตของชุมชนริมน้ำและผู้ประกอบอาชีพทางน้ำ

ผู้เรียนสามารถเรียนรู้เกี่ยวกับ

วิถีชีวิตของชาวประมง
การเดินเรือและการขนส่งทางน้ำ
การใช้ประโยชน์จากแม่น้ำตรัง
ความสัมพันธ์ของชุมชนกับท่าเรือ
การดำรงชีวิตของประชาชนบริเวณริมน้ำ
การปรับตัวของชุมชนต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมและสิ่งแวดล้อม

องค์ความรู้เหล่านี้ช่วยให้ผู้เรียนเห็นคุณค่าของอาชีพและภูมิปัญญาของคนในท้องถิ่น

5.5 เกาะเนรมิตรกับการเรียนรู้ด้านศาสนา ความเชื่อ และวัฒนธรรม

พระตำหนักกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์บนเกาะเนรมิตรเป็นสถานที่ที่ประชาชนและผู้ประกอบอาชีพทางน้ำให้ความเคารพสักการะ จึงสามารถนำมาใช้เป็นพื้นที่เรียนรู้เรื่อง ศรัทธา ความเชื่อ และวัฒนธรรมของชุมชน

ผู้เรียนสามารถศึกษาว่า

ความศรัทธามีบทบาทต่อวิถีชีวิตของคนในชุมชนอย่างไร
ชาวประมงและชาวเรือมีความเชื่อและการปฏิบัติอย่างไร
สถานที่สำคัญทางวัฒนธรรมมีบทบาทต่อชุมชนอย่างไร
การสืบทอดเรื่องราวจากคนรุ่นเก่าสู่คนรุ่นใหม่เกิดขึ้นอย่างไร
เราจะเคารพความเชื่อที่แตกต่างกันในสังคมได้อย่างไร

การเรียนรู้ในประเด็นนี้ควรเน้นการศึกษาข้อมูลและการเคารพความหลากหลายทางวัฒนธรรม โดยแยก ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ ออกจาก ความเชื่อของบุคคลหรือชุมชน

5.6 เกาะเนรมิตรกับการเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อม

เกาะเนรมิตรยังสามารถเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยผู้เรียนสามารถสำรวจสภาพพื้นที่และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างระบบนิเวศกับการดำรงชีวิตของชุมชน

ประเด็นการเรียนรู้ ได้แก่

ระบบนิเวศบริเวณแม่น้ำและพื้นที่ชายฝั่ง
พืชและสัตว์ในบริเวณพื้นที่
ปัญหาขยะและมลภาวะทางน้ำ
การกัดเซาะพื้นที่ริมฝั่ง
ผลกระทบจากกิจกรรมของมนุษย์
แนวทางการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

ผู้เรียนสามารถนำข้อมูลจากการสำรวจมาวิเคราะห์ปัญหาและร่วมเสนอแนวทางการดูแลรักษาพื้นที่ได้

5.7 เกาะเนรมิตรกับการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม

จุดเด่นของเกาะเนรมิตรในฐานะแหล่งเรียนรู้คือสามารถจัดการเรียนรู้โดยให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมได้หลายรูปแบบ ไม่จำเป็นต้องเรียนจากการฟังบรรยายเพียงอย่างเดียว

ตัวอย่างเช่น

การเรียนรู้จากการสังเกต
ผู้เรียนสำรวจสถานที่และบันทึกข้อมูลที่พบ

การเรียนรู้จากการสัมภาษณ์
พูดคุยกับคนในชุมชน ชาวประมง หรือผู้ที่มีความรู้เกี่ยวกับพื้นที่

การเรียนรู้จากการสืบค้น
ค้นคว้าประวัติของเกาะ เมืองกันตัง และกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์

การเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติ
จัดทำแผนที่ชุมชน สื่อประชาสัมพันธ์ หรือกิจกรรมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

การเรียนรู้จากการนำเสนอ
ให้ผู้เรียนสรุปองค์ความรู้และนำเสนอผ่านโปสเตอร์ อินโฟกราฟิก คลิปวิดีโอ หรือการบรรยาย

5.8 เกาะเนรมิตรกับการบูรณาการการเรียนรู้

เกาะเนรมิตรสามารถนำไปบูรณาการกับการจัดการเรียนรู้หลายกลุ่มสาระและหลายรายวิชา ดังนี้

ด้านการเรียนรู้ ตัวอย่างองค์ความรู้
ประวัติศาสตร์ ประวัติเมืองกันตังและความเป็นมาของเกาะ
ภูมิศาสตร์ แม่น้ำตรัง ลักษณะพื้นที่ และการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่
สังคมศึกษา ชุมชน วิถีชีวิต ศาสนา ความเชื่อ และวัฒนธรรม
วิทยาศาสตร์ ระบบนิเวศ น้ำ ดิน พืช และสิ่งแวดล้อม
ภาษาไทย การสัมภาษณ์ การเขียนรายงาน และการสื่อสาร
ศิลปะ การวาดภาพและออกแบบสื่อเกี่ยวกับเกาะ
เทคโนโลยี การสร้างอินโฟกราฟิก แผนที่ดิจิทัล และสื่อออนไลน์
การประกอบอาชีพ การประมง การเดินเรือ และการท่องเที่ยวชุมชน
การพัฒนาสังคม การมีส่วนร่วมและการอนุรักษ์ทรัพยากรในชุมชน
5.9 กิจกรรมการเรียนรู้จากเกาะเนรมิตร
กิจกรรมที่ 1 “รู้จักเกาะเนรมิตร”

ให้ผู้เรียนศึกษาข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับที่ตั้ง ความเป็นมา และความสำคัญของเกาะ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:
ผู้เรียนสามารถอธิบายความเป็นมาและความสำคัญของเกาะเนรมิตรได้

กิจกรรมที่ 2 “ตามรอยประวัติศาสตร์เมืองกันตัง”

ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างเกาะเนรมิตร แม่น้ำตรัง ท่าเรือ และพัฒนาการของเมืองกันตัง

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:
ผู้เรียนสามารถเชื่อมโยงสถานที่กับเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ท้องถิ่นได้

กิจกรรมที่ 3 “เสียงจากคนริมน้ำ”

สัมภาษณ์ประชาชน ชาวประมง หรือผู้ที่มีความรู้เกี่ยวกับเกาะเนรมิตร

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:
ผู้เรียนได้เรียนรู้ภูมิปัญญาและเรื่องเล่าจากคนในชุมชน

กิจกรรมที่ 4 “ศรัทธาและวัฒนธรรม”

ศึกษาการสักการะพระตำหนักกรมหลวงชุมพรฯ และวิเคราะห์บทบาทของศรัทธาที่มีต่อชุมชน

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:
ผู้เรียนเข้าใจความหลากหลายทางความเชื่อและสามารถเคารพวัฒนธรรมของผู้อื่น

กิจกรรมที่ 5 “นักสำรวจสิ่งแวดล้อม”

สำรวจพื้นที่โดยรอบและบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับธรรมชาติ ขยะ และสภาพแวดล้อม

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:
ผู้เรียนตระหนักถึงความสำคัญของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

กิจกรรมที่ 6 “เล่าเรื่องเกาะเนรมิตร”

ให้ผู้เรียนจัดทำอินโฟกราฟิก คลิปสั้น โปสเตอร์ หรือหนังสือเล่มเล็กเกี่ยวกับเกาะเนรมิตร

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:
ผู้เรียนสามารถนำความรู้มาสร้างสรรค์เป็นสื่อและถ่ายทอดองค์ความรู้แก่ผู้อื่นได้

5.10 คุณค่าของเกาะเนรมิตรในฐานะแหล่งเรียนรู้

เกาะเนรมิตรมีคุณค่าในฐานะแหล่งเรียนรู้ของเมืองกันตังในหลายมิติ ได้แก่

1. เป็นห้องเรียนประวัติศาสตร์ท้องถิ่น
ผู้เรียนสามารถศึกษาประวัติศาสตร์จากสถานที่จริง

2. เป็นห้องเรียนภูมิศาสตร์
สามารถศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างแม่น้ำ พื้นที่เกาะ และชุมชน

3. เป็นห้องเรียนวิถีชีวิต
สะท้อนอาชีพประมง การเดินเรือ และการดำรงชีวิตของชุมชนริมน้ำ

4. เป็นห้องเรียนวัฒนธรรม
เรียนรู้ศรัทธา ความเชื่อ ประเพณี และการสืบทอดวัฒนธรรม

5. เป็นห้องเรียนสิ่งแวดล้อม
เรียนรู้ทรัพยากรธรรมชาติ ปัญหาสิ่งแวดล้อม และการอนุรักษ์

6. เป็นพื้นที่สร้างความภาคภูมิใจในท้องถิ่น
ช่วยให้ผู้เรียนเห็นคุณค่าและความสำคัญของบ้านเกิดของตนเอง

5.11 แนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาให้เป็นแหล่งเรียนรู้

เพื่อให้เกาะเนรมิตรสามารถเป็นแหล่งเรียนรู้ของเมืองกันตังได้อย่างต่อเนื่อง ควรส่งเสริมแนวทางดังต่อไปนี้

จัดทำข้อมูลประวัติศาสตร์และองค์ความรู้ที่ถูกต้อง
จัดทำป้ายสื่อความหมายในพื้นที่
พัฒนาเส้นทางเรียนรู้สำหรับนักเรียนและประชาชน
ส่งเสริมให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการดูแลพื้นที่
รวบรวมเรื่องเล่าจากผู้สูงอายุและปราชญ์ชุมชน
จัดทำสื่อดิจิทัล เช่น QR Code อินโฟกราฟิก และคลิปวิดีโอ
ส่งเสริมกิจกรรมเรียนรู้จากสถานที่จริง
ดูแลความสะอาดและสิ่งแวดล้อมโดยรอบ
ปลูกจิตสำนึกให้ผู้มาเยือนเคารพสถานที่และวัฒนธรรมท้องถิ่น
สร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานการศึกษา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
5.12 ผลที่คาดว่าจะได้รับจากการใช้เกาะเนรมิตรเป็นแหล่งเรียนรู้

เมื่อผู้เรียนได้ศึกษาเกาะเนรมิตรผ่านกระบวนการเรียนรู้จากสถานที่จริง คาดว่าจะเกิดผลดังนี้

มีความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของเมืองกันตัง
เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างแม่น้ำกับวิถีชีวิตของชุมชน
เห็นคุณค่าของภูมิปัญญาและวัฒนธรรมท้องถิ่น
มีความตระหนักด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
สามารถค้นคว้า รวบรวม และวิเคราะห์ข้อมูลจากแหล่งเรียนรู้
สามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นและมีส่วนร่วมกับชุมชน
สามารถสร้างสื่อเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้
เกิดความภาคภูมิใจในท้องถิ่นและเห็นความสำคัญของการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม
5.13 สรุปบทที่ 5

เกาะเนรมิตรเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีความโดดเด่น เนื่องจากสามารถเชื่อมโยงองค์ความรู้หลายด้านไว้ในพื้นที่เดียว ทั้ง ประวัติศาสตร์เมืองกันตัง ภูมิศาสตร์แม่น้ำตรัง วิถีชีวิตชาวประมงและชาวเรือ ศรัทธาและวัฒนธรรม ตลอดจนการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

การนำเกาะเนรมิตรมาใช้เป็นแหล่งเรียนรู้จะช่วยเปลี่ยนการเรียนรู้จาก “การเรียนจากตำรา” สู่ “การเรียนรู้จากสถานที่จริง” ผู้เรียนได้สังเกต สืบค้น สัมภาษณ์ วิเคราะห์ ลงมือปฏิบัติ และถ่ายทอดความรู้ด้วยตนเอง

ดังนั้น เกาะเนรมิตรจึงสามารถทำหน้าที่เป็น “ห้องเรียนชุมชนของเมืองกันตัง” ที่เชื่อมโยงอดีตกับปัจจุบัน และเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้ รักษา และสืบสานคุณค่าของท้องถิ่นให้คงอยู่ต่อไป
กรุณาเปิดอ่านเนื้อหาให้ครบทุกบทก่อนทำแบบทดสอบ

แบบทดสอบ

หลักสูตรการเรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ “เกาะเนรมิตร” (20 ข้อ)

00:00
แบบทดสอบ
00:00
ตอบแล้ว 0/20 ข้อ หลักสูตรการเรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ “เกาะเนรมิตร”
1 เกาะเนรมิตรตั้งอยู่ในพื้นที่ใด
2 เกาะเนรมิตรมีลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่สำคัญอย่างไร
3 การเกิดขึ้นของเกาะเนรมิตรมีความเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ใด
4 พระตำหนักบนเกาะเนรมิตรเกี่ยวข้องกับบุคคลสำคัญท่านใด
5 พระตำหนักกรมหลวงชุมพรฯ บนเกาะเนรมิตรสร้างขึ้นครั้งแรกในปีใด
6 บุคคลใดเป็นผู้ดำเนินการสร้างพระตำหนักกรมหลวงชุมพรฯ บนเกาะเนรมิตรครั้งแรกตามข้อมูลประวัติพื้นที่
7 กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์มีความสำคัญอย่างไรต่อประวัติศาสตร์กองทัพเรือไทย
8 ความศรัทธาของชาวประมงและชาวเรือต่อพระตำหนักบนเกาะเนรมิตรเกี่ยวข้องกับเรื่องใดมากที่สุด
9 ข้อใดสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างเกาะเนรมิตรกับเมืองกันตังด้านประวัติศาสตร์ได้ชัดเจนที่สุด
10 ข้อใดเป็นวิถีชีวิตที่สามารถศึกษาได้จากเกาะเนรมิตรและบริบทโดยรอบ
11 การเรียนรู้เรื่องศรัทธาที่เกาะเนรมิตรควรปฏิบัติอย่างไรจึงเหมาะสม
12 ข้อใดเป็นตัวอย่างของกิจกรรมการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมจากเกาะเนรมิตร
13 หากศึกษาปัญหาการกัดเซาะบริเวณเกาะเนรมิตร ผู้เรียนกำลังเรียนรู้ด้านใดเป็นสำคัญ
14 ข้อใดเป็นประโยชน์สำคัญของการใช้เกาะเนรมิตรเป็นแหล่งเรียนรู้
15 ข้อใดเป็นการบูรณาการการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับเกาะเนรมิตร
16 ข้อใดเป็นแนวทางที่เหมาะสมในการอนุรักษ์เกาะเนรมิตรในฐานะแหล่งเรียนรู้
17 หากให้ผู้เรียนจัดทำอินโฟกราฟิกเกี่ยวกับเกาะเนรมิตร ทักษะใดได้รับการพัฒนาโดยตรง
18 ข้อใดสะท้อนคุณค่าของเกาะเนรมิตรในฐานะ “ห้องเรียนชุมชน” ได้ดีที่สุด
19 ข้อใดเป็นผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นกับผู้เรียนจากการเรียนรู้เกาะเนรมิตร
20 ข้อใดสรุปบทบาทของเกาะเนรมิตรในฐานะแหล่งเรียนรู้ของเมืองกันตังได้ครอบคลุมที่สุด
สถานะการตอบ
ตอบแล้ว
ยังไม่ได้ตอบ
0 /20 ข้อ